Kanceri i prostatës, si mund ta parandaloni?

Dr. Anila Kalleshi, dietologe klinike

Siç mund ta dini tashmë, shtatori është muaji i ndërgjegjësimit për kancerin e prostatës (i njohur gjithashtu si muaji kombëtar i shëndetit të prostatës). Kanceri i prostatës prek gati 3 milion njerëz. Në fakt, vetëm në Shtetet e Bashkuara, një në nëntë burra do të diagnostikohet me kancer të prostatës brenda një viti të vetëm.

Kanceri i prostatës është kanceri më i zakonshëm që nuk lidhet me lëkurën. Si rezultat, këtë muaj ne po theksojmë rëndësinë e të kuptuarit të gjendjes, se si diagnostikohet dhe rrit ndërgjegjësimin.

Ashtu si me të gjitha kanceret e tjera, ngritja e vetëdijes është thelbësore për të siguruar që njerëzit të marrin kontrolle të rregullta, të dinë shenjat paralajmëruese dhe të dinë se si të gjejnë mjekë për t’i ndihmuar ata të krijojnë planet më të mira të trajtimit dhe menaxhimit.

Çfarë është kanceri i prostatës?

Prostata është një gjëndër e rëndësishme për riprodhim. Vetë gjëndra është e ndarë në zona anatomike. Në mënyrë tipike, kanceri i prostatës fillon në zonën periferike (pjesa e pasme e prostatës).

Kanceri i prostatës, si kanceret e tjerë, ndodh kur një qelizë normale e prostatës fillon të rritet jashtë kontrollit. Kanceri zakonisht rritet ngadalë. Në mënyrë tipike, ajo nuk përhapet përtej gjëndrës së prostatës në kohën e diagnozës. Ka raste kur ajo rritet mjaft shpejt dhe kërkon trajtim më agresiv.

Pas formimit të kancerit, ai ushqehet me androgjene, një hormon mashkullor dhe i përdor ato për t’u rritur.

Jo të gjithë kanceri i prostatës duket njëlloj. Disa qeliza të kancerit të prostatës zhvillohen më shpejt dhe ndahen, ose metastazohen, në pjesë të tjera të trupit. Këto janë me gjasë indet më të afërta me prostatën siç janë fshikëzat seminale dhe nyjet limfatike aty pranë.

Nuk ka shenja paralajmëruese për këtë lloj kanceri sepse tumori nuk shtyn kundër asgjëje dhe nuk shkakton dhimbje. Mund të rritet ngadalë për vite para se të zbulohet. Kjo do të thotë që kontrolli i rregullt është thelbësor për kapjen dhe mposhtjen e sëmundjes.

Rrallë, kanceri i prostatës shkakton simptoma. Disa nga këto mund të jenë më poshtë:

Nevoja për të urinuar shpesh

Vështirësia në fillimin ose mbajtjen e urinimit

Urinim i dhimbshëm ose djegie

Gjak në urinë ose spermë

Vështirësia e ejakulimit

Dhimbje ose ngurtësi në pjesën e poshtme të shpinës, ijeve, legenit ose kofshëve

Ka edhe sëmundje beninje që mund të shkaktojnë simptoma të ngjashme.

Kush është në rrezik më të lartë të kancerit të prostatës?

Mosha është faktori më i zakonshëm i rrezikut për kancerin e prostatës. Pas kësaj, burrat afrikano-amerikanë kanë më shumë gjasa ta marrin atë. Pastaj, kushdo me një histori familjare të kancerit të prostatës.

Kushdo që nuk bie në ato kategori është në rrezik mesatar.

Si të parandaloni kancerin e prostatës

Gjenet tuaja më së shpeshti ndikojnë në zhvillimin e kancerit të prostatës. Pra, në pjesën më të madhe, parandalimi është jashtë kontrollit tuaj.

Ka gjëra që mund të bëni për të minimizuar rrezikun e prekjes nga prostata ose ndonjë kancer tjetër.

Shmangia e pirjes së duhanit, mbipesha dhe konsumimi i tepërt i kalciumit të gjitha mund të ndihmojnë në parandalimin e kancerit.

Qëndrimi në formë të mirë, ushqimi i shëndetshëm, pushimi i mjaftueshëm dhe ndjekja e rekomandimeve të mjekut janë mënyrat më të mira për të parandaluar kancerin.

Cilat janë testet e disponueshme për kancerin e prostatës?

Kanceri i prostatës nuk ka një provë të vetme, të standardizuar të shqyrtimit. Në vend të kësaj, ekzistojnë dy teste të zakonshme që përdoren për të kontrolluar sëmundjen: PSA dhe DRE.

1. PSA ose Antigjen specifik i prostatës

Ky është një test gjaku që mat nivelin e PSA në gjak. PSA është një substancë e prodhuar nga prostata. Për pjesën më të madhe, një nivel më i lartë i PSA në gjak ka të ngjarë të jetë një shenjë e kancerit të prostatës ose një problem tjetër.

Gjëra të tjera mund të shkaktojnë nivele më të larta të PSA. Procedura të caktuara mjekësore, ilaçe, një prostatë e zmadhuar dhe një infeksion janë të gjitha shkaqe të zakonshme të niveleve të larta të PSA.

Nëse nivelet tuaja janë të larta, mjeku juaj mund të kryejë një biopsi për të hetuar arsyen pse.

2. DRE ose Ekzaminimi Rektal Dixhital

Ky test përfshin një mjek që vendos një gisht me doreza, të lubrifikuara në rektumin e pacientit për të ndjerë prostatën për ndonjë gjë jo normale.

Ky test nuk rekomandohet nga Task Forca e Shërbimeve Parandaluese të SH.B.A.-së sepse nuk ka prova të mjaftueshme se është e dobishme.

Kur është koha më e mirë për të filluar shqyrtimin e kancerit të prostatës?

Kanceri i prostatës është unik në atë që depistimi nuk është gjithmonë i dobishëm. Në fakt, në disa raste, depistimi mund të shkaktojë më shumë dëm sesa dobi.

Për shkak të natyrës së llojit të kancerit, shumë burra me sëmundje nuk do të përjetojnë kurrë simptoma. Vendosja e tyre përmes shqyrtimit, testimit dhe trajtimit mund të shkaktojë komplikime shtesë.

Siç u përmend më herët, disa burra kanë nivele më të larta PSA. Ky zbulim mund të shkaktojë shqetësim të panevojshëm dhe një biopsi të panevojshme tek burrat që kanë nivele të larta për arsye të tjera.

Për burrat që nuk do të kishin provuar kurrë simptoma, një diagnozë e kancerit të prostatës dhe një biopsi mund të çojë në komplikime. Kjo është veçanërisht e vërtetë për burrat e moshuar. Biopsia mund të çojë në dhimbje, gjak në spermë ose ejakulim, dhe madje edhe infeksion.

Trajtimi për kancerin e prostatës përfshin operacionin për heqjen e prostatës dhe terapinë rrezatuese. Këto mund të çojnë në inkontinencë urinare, mosfunksionim erektil dhe probleme të zorrëve.

Si rezultat, çdokush që shqetësohet për kancerin e prostatës duhet të ketë një diskutim me mjekun e tij rreth depistimit. Ata që janë në një rrezik më të lartë ka të ngjarë të përfitojnë nga depistimi.

Diskutimi i faktorit tuaj të rrezikut, çështje të tjera shëndetësore ose ilaçe dhe shqetësimet personale me mjekun tuaj është mënyra më e mirë për të përcaktuar nëse depistimi është i duhuri për ju.

Ruajeni prostatën, mos i konsumoni këto ushqime:

Mos konsumoni mish me yndyrë – Dietat me përmbajtje të tepërt yndyrore lidhen me kancerin e prostatës, kancere të tjera, sëmundje të zemrës dhe shumë sëmundje të tjera. Yndyra, veçanërisht ajo e bulmetit, është treguar se shkakton zmadhim jokanceroz, por potencialisht të rrezikshëm të HBP-së.

Mos konsumoni sheqerna të përpunuara (kek, tortë, karamele, marmallatë, bukë të bardhë, salca të sheqerosura) dhe shmangni ëmbëlsuesit artificialë.Mos i shtoni kripë ushqimit tuaj dhe shmangni ushqimet e kripura.

Mos konsumoni vajra të hidrogjenuara, si ato të gjendura në margarinë, petulla, biskota, torta, ëmbëlsira të tjera, patatina dhe ushqime të tjera të skuqura tepër. Vajrat e hidrogjenuara mund të ndikojnë në mënyrën sesi trupi prodhon dhe përdor kolesterolin dhe substanca të tjera jetësore.

Tregohuni të kujdesshëm për të mos përdorur temperatura tepër të larta kur gatuani: temperaturat mbi 180° ose më të larta mund të hidrogjenojnë çdo vaj.

Mos konsumoni ushqime të konservuara, të paketuara ose të përpunuara në mënyra të tjera. Shumë lëndë ushqyese të rëndësishme shkatërrohen dhe largohen gjatë përpunimit, ndërsa sheqernat, ngjyruesit, lëndët konservuese dhe yndyra shtohen. Ajo që ju mbetet, mund të ketë shije të mirë, por streson trupin tuaj dhe dëmton shëndetin.

Mos konsumoni pije të gazuara, alkool, çaj të zi (që përfshin shumicën e çajrave të ftohta), ose kafe.

Pijet e gazuara përmbajnë sheqer të përpunuar (dhe zëvendësues të sheqerit, që janë më keq). Ato janë tepër të gazuara me CO2 dhe shkaktojnë një sforcim të madh për mëlçinë dhe veshkat, të cilat janë shpesh të mbingarkuara tashmë dhe duhet të eliminojnë dioksidin karbonit nga trupi.

Kafeina, e cila është acidifikuese, është njëlloj e dëmshme. Kafeina streson së tepërmi gjëndrat adrenale, duke dobësuar si përfundim aftësinë e tyre për të ekuilibruar dhe rregulluar energjinë tonë për jetën e përditshme dhe shërimin.

Mos konsumoni bulmet, veçanërisht në qoftë se është i pasterizuar. Në Amerikë, konsumimi i produkteve bulmetore është i lidhur ngushtësisht me kancerin e prostatës.

Pasterizimi përdoret kryesisht në Amerikë. Në shumë pjesë të Evropës, ku njerëzit konsumojnë shumë produkte bulmetore kryesisht të papasterizuara, ka shumë më pak kancer të prostatës.

Në qoftë se ju konsumoni ushqime bulmetore, merrni varietetet me cilësinë më të mirë, organike, të pagatuara dhe me përmbajtje të ulët të yndyrës, të cilat gjenden në shumicën e dyqaneve të shëndetshme dhe konsumojini më rrallë.

Mos konsumoni lëngje me vaktet e ushqimit ose menjëherë para ose pas vakteve. Lëngjet hollojnë enzimat e tretjes, duke shkaktuar tretje të dobët, më pak lëndë ushqyese të vlefshme për trupin dhe më shumë stres mbi sistemin.

Nëse mundeni të paktën pakësoni konsumimin e lëngjeve gjatë vakteve në minimum, duke pirë vetëm sasi të vogla.

Shmangni përdorimin e akullit në pijet tuaja. Ai mund të pengojë aktivitetin tretës të stomakut dhe të detyrojë trupin ta nxehë lëngun e ftohtë, duke harxhuar energji të konsiderueshme.

Është e këshillueshme që ushqimi të konsumohet në shoqërinë e një shoku ose një të dashuri duke shijuar një bisedë të këndshme. Përtypni mirë ushqimin tuaj të paktën 40 herë për çdo kafshatë dhe ndaloni së ngrëni kur ndiheni i kënaqur (para se të jeni ngopur).